Politika hem bir bilim, hem de sanattır. Farabi siyaseti işbirliği ve dayanışma ihtiyacı etrafında yorumlamıştır. Her filozof gibi mutluluğun anlamını arayan Farabi gerçek mutluluğu bir insanın ulaşabileceği en üst kişisel olgunluk mertebesi olarak tanımlamıştır. Ayrıca hiçbir insanın bu seviyeye tek başına ulaşamayacağını belirten Farabi, bu nedenle diğer insanlarla dayanışma ve işbirliğini zorunlu görmüştür. Çünkü yeteneklerin yaratıcı tarafından insanlar arasında dağıtılmış olması Farabi’ye göre dayanışma ve işbirliği için verilmiş bir ilahi emir gibidir.
Medeniyet dediğimiz şey de insanlığın zaman ve mekânı aşan ortak çaba ve işbirliğinin bir hasılasıdır ve tarih bu birikimi zaman zaman dünyanın farklı havuzlarına dökerek oradan tüm insanlığın istifadesine sunar. Nitekim geçmişte İskenderiye, Semerkant, Buhara, Bağdat, Kurtuba, Kahire, İstanbul vb. ve nihayet günümüzde Batı’nın farklı merkezleri insanlığın ortak mirasının tezahür ettiği ilim ve medeniyet havzaları olmuşlardır.
Bu merkezler her asırda savaş, kıtlık ve kimi zaman da doğal hadiselerin çalkalayarak kendi mecrasından taşırdığı, dağıttığı ve sonra başka bir noktaya topladığı ilim ve düşünce insanlarının ihya ettiği mekânlardır. Bu noktada siyasetin iten ve çeken etkileri medeniyet inşasında bir katalizör görevi görür. Örneğin bir dönem Halife Me’mun’un eşitlikçi ve özgürlükçü politikaları dünyanın farklı yerlerindeki önemli insanları Bağdat’ta Beyt’ül Hikmeye çekerken, Hitler örneğinde olduğu gibi kifayetsiz ve muhteris politikalar Almanya’nın yetişmiş beyinlerini Avrupa’nın dört bir yanına savurmuştu.
Buradan sözü şuraya getirmek istiyorum kategorik olarak göç ve göçmen karşıtlığı mantıklı bir tutum değildir. Göçmenler maddi varlıklarını geride bırakırken kıymetli birikimlerini beraberinde getirirler. Bir nehir gibi akan insan seylikimi zaman önünde duramayacağınız kadar güçlü olur. Mantıklı olan ona bir mecra açıp yararlanmanın yolunu bulmaktır.
Suriye iç savaşı nedeniyle en uzun sınırlarımızı oluşturan komşumuzun ister istemez demografik baskısına maruz kaldık. Bu soruna rasyonel çözümler üretmek yerine işi “ensar-muhacir” duygusallığına sarıp popülizme dökmemiz belki de en önemli hatamız oldu. Bugün neredeyse her politikacının dilinde olan Suriyelileri geri gönderme düşüncesi, neresinden bakarsanız bakın bizi tarih önünde mahcup edecek sonuçları barındırıyor gibi duruyor. Çünkü nihayetinde on seneyi aşkın bir süredir bizimle yaşayan bu insanlara pişmanlık, hayal kırıklığı ve esef duyguları yükleyerek geri göndermiş olacağız. Batı ise tarihten çıkardığı derslerle bu konuda ayıklayıcı bir politika izledi ve aslında işlediği bu insanlık ayıbını Türkiye’ye yaptığı tekliflerle görünmez hale getirdi. Haliyle biz sadece devlet olarak değil, toplum olarak da bu işin en büyük maliyetini senelerce omuzlamışken, günün sonunda yabancı düşmanlığı, tahammülsüzlük ve etnosentrizm bize kalacak gibi görünüyor.
Bu konuda en önemli hatalarımız bir heyelan gibi akan bu insan selinin Batı tarafından ayıklanmasına neden olacak politikalar izlememiz ya da buna göz yummamız oldu. Hatırlıyorum da daha önce görev yapmış olduğum Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesinde Rektör Yardımcısı olan Prof.Dr. İsmail Bakan, Suriyeli yetişmiş mühendis ve doktorların üniversitede istihdam edilmesi için çok çaba harcamasına rağmen bir türlü bürokrasiyi aşamamıştı.
İkinci hatamız ise göçmenleri sınıra yakın belirli il ve bölgelere yerleştirerek iskânda sınırlayıcı politikalar izlememek oldu. Bunun yerine bu büyük akıntının metropollere dolmasına göz yumduk. Oysa onları başı boş bırakmak ya da ayni ve nakdi yardımlara bağımlı hale getirmek yerine yeni bir hayat kurmalarına imkân tanıyacak ve yaşadıkları topluma entegre olacakları, katkı sağlayacakları mekânsal ve teknik düzenlemeleri yapmamız gerekirdi.
Evet, duygusal bir millet olarak zorda kalan insanlara yardım yapmayı seviyoruz fakat anlaşılan o ki bu hayır kapısını sürekli açık tutma adına insanları sürekli ihtiyaç halinde görmek istemek gibi bir yanlış anlayışa da sahibiz. Müslümanın öncelikli görevi fakirlere yardım etmek değil, fakirlikle mücadele etmektir. Neticede sürdürülemez olan bu durum hem bizi yordu, hem de yardım yaptığımız insanları başkalaştırdı. Çünkü emeğiyle geçinmek insana sadece kazanç değil onur da kazandırır. Emeğiyle geçinmek isteyenleri de suiistimal etmemiz işin hayıflandırıcı başka bir yönü tabi. Bu söylediklerim bugün deprem mağdurları için de geçerlidir.
En başa dönecek olursak, evet siyaset bir bilim ve aynı zamanda sanattır. Biz ise siyaseti melankolik bir drama olarak yaşamaya ve sürdürmeye alışmışız gibi. Bu nedenle hem iç, hem de dış politikamız ilerlemeden ziyade çelişkiler üretiyor. Yoksa bu milletin bunca yıllık gayret ve hasılası bizi bugün başka yerde konumlandırıyor olmalıydı. Kendi kendimize mefahirimiz ise Türkün Türk’e hamasetinden öteye geçmiyor maalesef.
Yapmayalım! evet bir çıkış yolu bulalım fakat bu insanları bu şekilde rencide etmeyelim.