DOLAR
15,8239
EURO
16,7292
ALTIN
930,99
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Mardin
Açık
27°C
Mardin
27°C
Açık
Çarşamba Açık
28°C
Perşembe Açık
26°C
Cuma Açık
28°C
Cumartesi Açık
30°C

Yezidileri Tanımaya Devam Edelim-2

Yezidileri Tanımaya Devam Edelim-2
07.04.2022
0
A+
A-

Doğulu gezginlerden İbn-i Batuta ve Evliya Çelebi’nin Yezidîler hakkında verdikleri hatalı bilgiler hem ne denli etki altında kaldıklarını hem de sonraki nesilleri nasıl yanlış bilgilendirdiklerini gösterir. Özellikle Evliya Çelebi Yezidîlerin inançları, ibadetleri ve toplumsal ilişkilerine dair Yezidîlerin kendisi yerine düşman oldukları komşu halklardan edindiği bilgileri mübalağalı bir şekilde aktarmakla yetindi.

Osmanlı başkentini fazla ilgilendirmeyen bu küçük topluluk 1. Dünya Savaşının sonuna kadar ancak bölgedeki idarî merkezlerinin ilgisini çekti. Fakat bu ilgi yerel yöneticilerin Yezidî bölgelerini talanından öteye değildi.

Avrupalı ülkeler 19. yy.’ın ikinci yarısından itibaren doğudaki çıkarlarını güvence altına almak için seyyahlar, araştırmacılar ve misyonerlerden oluşan gruplar göndermeye başladılar. Özellikle gayrimüslim ya da öyle saydıkları topluluklar hakkında daha ayrıntılı araştırmalar yapan bu gruplar tarihî gelişim süreçlerinin yanı sıra diğer dinlerle ve bilhassa Hristiyanlık ile ilişkilerini ortaya koydular. Yezidîler de ayrıntılı olarak araştırılan bu topluluklardan biri oldu. Böylece Avrupalı araştırmacılar klasik mezhep tarihçileri ve seyyahlara nispeten daha fazla bilgi edindiler ve bu araştırmacıların arasında çok az sayıda bölgeyi ve araştırılan topluluğun dilini iyi bilen Avrupalı araştırmacı objektif çalışma yürütebildi.

Macera, ganimet veya tebliğ çalışmaları için Doğuya gelen Batılılar çıkarları gereği yeteri kadar kanıtları olmadığı halde İslâmiyet’ten saptığını sandıkları toplulukları Hristiyanlığın bir mezhebi olarak gösterdiler. Misyonerlerin zaten haklarında fazla bilgi olmayan Yezidîleri Hristiyanlıkla ilişkilendirmeleri zihinlerin daha da karışmasına neden oldu.

Oryantalistlerin Yezidîlerin mizaçlarına dair kullandıkları aşağılayıcı tabirler aslında Batılıların Doğululara bakışını yansıtır. Fransız oryantalisti Roger Lescot bir çalışmasında Yezidîleri cahil ve yavaş düşünmekle itham eder. Halk arasında Lezgin Ağa adıyla tanınan Lescot’un bu aşağılayıcı tavrı büyük olasılıkla 1832’de yaptığı Yezidî katliamıyla tarihe geçen Emîr Bedirhan’ın soyundan gelen Kâmuran ve Celâdet Ali Bedirhan kardeşlerle olan arkadaşlığından kaynaklanır. Seyyah O.H. Parry de yerli halkı ‘çarpık bir dürüstlük anlayışına sahip’ ve ‘ahmak’ olmakla itham eder.

  1. yy.’ın son çeyreğinde bilhassa ilahiyat çalışmaları yapan araştırmacılar İslâmiyet’le ilgisi olmayan ya da artık kalmamış Yezidîliği İslâmî bir mezhep olarak tanıtmaya çalıştılar. Diğer yandan Avrupa’ya göç eden Yezidîler daha demokratik ve müreffeh ortamdan faydalanarak kendilerini ve kutsal metinlerini ifşa etmekten çekinmediler ve Kutsal kitapları Kitab-ı Cilve’nin daha ilk bölümünde geçen “…bunu da bu dinden olmayanların okuması caiz değildir” ayetini göz ardı edip Internet’te yayımladılar.

Geçmişle aralarında yalnızca sözlü bağın bulunması ve Yezidî olmayan araştırmacıların da çoğunlukla aleyhlerinde yazmaları Yezidîlerin dinlerinden ve geleneklerinden daha çabuk kopmalarına neden oldu. Birbiri üzerine bina edilen yanlışlar zamanla tarihî gerçekleri öylesine bulandırdı ki artık Yezidîler bile kim olduklarını ve inançlarını tam olarak bilmiyorlar.

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.