DOLAR
15,8689
EURO
16,6875
ALTIN
932,53
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Mardin
Açık
27°C
Mardin
27°C
Açık
Çarşamba Açık
28°C
Perşembe Açık
26°C
Cuma Açık
28°C
Cumartesi Açık
30°C

Yezidîlik ve Yezidîler nedir? -4

Yezidîlik ve Yezidîler nedir? -4
20.04.2022
0
A+
A-

İsrailoğulları gibi İranlılar da kendilerini seçkin bir kavim kabul ederler. Zira ‘Arya’ kökünden gelen ‘İran’ kelimesi ‘soylu, arı ve temiz’ anlamındadır. İran ve Hint coğrafyasını istila eden kuzeyli Arî halkın iki kolundan biri olan İran-Arîlerinin günümüze kadar etkisi devam eden inançları dört döneme ayrılır; a) Zerdüşt öncesi dönem, b) Zerdüşt dönemi, c) Zerdüşt sonrası Hristiyanlık dönemi ve ç) Zerdüşt sonrası İslâm dönemi.

Zerdüşt öncesi İranlılar çok tanrılıydı. Mazdeizm olarak bilinen bu inanç sistemi Ahura Mazda başkanlığında Mithra ve Anahita adlı tanrılarından oluşuyordu. Ahura Mazda başkanlığındaki 3 tanrıya Yazata denilen 6 alt tanrı bağlıdır. ‘Ulu’ anlamına gelen Yazatalar bir bakıma dünyevî işlerden sorumluydular. Yazatalar abit olan insan (ibadet eden) ile mabud olan (ibadet edilen) Ahura Mazda arasındaki aracıydılar.

Mazdeizm Zerdüşt’ün gelişiyle değişti. Zerdüşt’e göre iyilik ve kötülük aynı kaynaktan değildi. İyiliği temsil eden Ahura Mazda (yeni adıyla Hürmüz) ile kötülüğü temsil eden Ehrimen sürekli savaş halindeydi. Ona göre iyilik ve kötülük zaten var olduğuna göre önemli olan Hürmüz’ün tarafını amel ile tutmaktı. Erdemli insan Hürmüz’ün safına katıldığı kadarıyla mutluluktan nasibini alır. İyilik ve kötülük arasındaki savaştan Hürmüz’ün galip çıkacağını söyleyen Zerdüşt bu inancı yalnızca İranlılara değil bütün insanlar için tasavvur etti. Bu inanç bilahare Budha tarafından yeniden yorumlandı ve Orta Asya’daki bir çok halkın inancı haline geldi.

Milattan önce 7. yy.’da yaşadığı sanılan Zerdüşt’e her biri gatha denilen cümlelerden oluşan Avesta adlı kitap atfedilir. Kitabında kişinin bu savaşa nasıl katılacağını “düşünce iyi düşünülsün, söz iyi söylensin, iş iyi yapılsın” cümlesi ile açıklar. Bir reformist olan Zerdüşt’e göre ancak çalışan insan Hürmüz’ün gözünde eftâldir. Zerdüştlük bir nevi ıslah edilmiş Mazdeizmdir ve daha sonra ortaya çıkan komşu Samî halkların inançlarını da etkiledi.

Örneğin Babil’de ortaya çıkan ve Samî bir inanç olan Mandeizm’de Zerdüşt’ün ortaya koyduğu düalizmin etkisi açıkça görülüyor. Arapların ‘Sabiîn’ olarak adlandırdığı bu topluluk Ginza adlı kutsal kitaplarında Ruha diye adlandırdıkları şeytanî bir kadın olan karanlık dünya ve Abazur diye adlandırdıkları iyi bir erkek olan aydınlık dünyası gibi tezat iki kavrama sahip. Bu ikili arasındaki ilişki Ginza’da ayrıntılarıyla ele alınır. Mandeistler Hristiyanlıktaki ‘kutsal ruhu’ şeytan, İsa Peygamberi de bir sahtekâr olarak kabul ederler. Kendi kavramlarını oluşturmayı tercih eden Mandeistler Tanrı anlamına gelen Alaha kelimesiyle sahte tanrıyı, Mana kelimesi ile gerçek tanrıyı kast ederken peygamber olarak da İsa Peygamber ile aynı özelliklere sahip Anuş’u benimserler.

 

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.