Sevdiği takım kazanınca dünyayı fethetmiş gibi ölçüsüz bağıran çağıran, çevreyi rahatsız eden, zıplayan fanatiklerden bahsediyorum. Takımı kaybedince de gözyaşlarına boğulan, yas tutan fanatiklerden bahsediyorum.
Yazıma bir kitapta okuduğum küçük hikâyecik ile başlamak istiyorum. (*)
Televizyon ve gazetelerin yaygın olmadığı yıllarda köylünün biri alışveriş yapmak üzere İstanbul’a gelir. Bazı tarihi yerleri ziyaret etmiş. Rastgele dolaşırken büyük bir kalabalık görmüş. Böyle bir kalabalığın neden bir araya geldiğini/sıraya girdiğini merak etmiş ve kendisi de kalabalığa katılmış. Meğerki bu kalabalık maç öncesi stada girmek için toplanmış.
Derken maç başlamış, köylümüz de futboldan anlamadığı için stadın içinde dolanıp durmuş, olanları hayretler içinde izlemiş. Nara atanları, sevinçten sürekli zıplayanları, çığlıkları atanları, hıçkıra hıçkıra ağlayanları görmüş ve şaşırmış. Aşırı kalabalık olduğundan dışarı da çıkamamış, maç bitmiş, stat boşalınca dışarı çıkabilmiş.
Köylümüzün işi bitmiş, köyüne dönmüştü. Yakınları, “İstanbul’da ne var ne yok?” diye sormuşlar. Köylümüz yaptığı ziyaretleri yaptığı alışverişleri bir bir sıraladıktan sonra stadyumda olanları anlatmaya başlamış: “Beşiktaş’ta bir kalabalığa rastladım. Onlarla beraber içeri girdim. Herkes bağırıyor, ıslık çalıyor, zıplıyor, bazen de üzülüyor. Kimin neye sevindiğini yâda neden üzüldüğünü hiç anlamadım. Ama ortadaki adamlar dikkatimi çekti. Tam 22 adam yuvarlak bir topun peşinde koşuyordu. Siyah kıyafetli biri de elinde düdük olduğu halde sürekli onları takip ediyordu. Top nereye giderse hepsi onun peşinde koşuyordu. Onları seyrederken içim öyle acıdı ki, eğer mümkün olsaydı hepsine birer top alacaktım.”
Bu hikâye aslında anlayan için çok şey ifade ediyor, vaziyeti özetliyor.
Sakın kıymetli okuyucularım beni futbol yâda spor karşıtı sanmasınlar. Beni tanıyanlar bilirler, futbolu da sporu da severim. Ama karşı olduğum tek şey fanatizm’dir. Fanatizm, bir şeye aşırı bağlanma, körü körüne sevme anlamındadır.
Hakikaten de köylümüzün de anlattığı gibi futbol bu kadar basit bir şey.
“İslam Dini Her Şeyde Vasat Olmayı Öğretmiştir.”
İnsanların takım tutmasını, takımı kaybedince üzülmesini, takımı kazanınca sevinmesini de anlarım. Benim anlamakta zorlandığım şey aşırı bağımlı olmaktır. Bunu sadece futbolda değil birçok şeyde aynısını görüyoruz. Mensup olduğum İslam Dini, ibadet dâhil meşru olan her şeyde vasat olmayı, aşırılıktan uzak durmayı öğretmiştir.
Sevdiği takım kazanınca dünyayı fethetmiş gibi ölçüsüz bağıran çağıran, çevreyi rahatsız eden, zıplayan fanatiklerden bahsediyorum. Takımı kaybedince de gözyaşlarına boğulan, yas tutan fanatiklerden bahsediyorum.
Meşru olması kaydıyla hangi spor olursa olsun benim için kıymetlidir. Spor yapan insanların sadece bedenleri değil, zihni de iyi çalışır. Ancak fanatizmi anlamakta çok zorlanıyorum.
Maç esnasında, normalde yasak olan birçok davranış mubah, hatta vacip hale gelmektedir. Maç sonrası ağza alınmayacak küfürler, yolların tıkanması, trafik kurallarının ihlal edilmesi, aşırı hız, arabaların üstüne binmeler, araba camlarından sarkan gençler, aşırı gürültü, korna sesleri, havai fişekler, tabanca ile ateş etmeler…
Resmi makamlardan, yetkililerden çıt yok. Mahalli tabirle erkeksen şikâyet et, başına gelmeyen kalmayacak. Ve maalesef her yıl bu serseri kurşunlarla ölen yaralanan insanların olduğunu biliyoruz.
Ülkemin güzel gençlerinin/insanlarının futbol afyonu ile uyuşturulduğunu görmek gerçekten beni kahrediyor.
Şimdi var mı yok mu bilmiyorum. Eskiden FANATİK isimli bir gazete vardı. İşi gücü olayları, maçları abartarak anlatmak ve futbolu daha çok özendirmek. Maç öncesi yâda sonrası atılan manşetleri hatırlayın. Sanki savaş başlıkları; “F.BAHÇE G.SARAY, KIRAN KIRANA”
Müsaadenizle bir örnek daha vererek yazıma son vereceğim, gerisini okuyucularım benden çok iyi hatırlar ve bilirler. Kesin tarih hatırlamıyorum. Gazetelerin bir kısmı Türkiye’nin galibiyeti ile biten ‘Türkiye-Senegal’ maçı sonrası “ÇILDIR TÜRKİYEM” manşetini attılar. Gerçekten Türkiye o gün çıldırdı. Hem de dünyaya rezil olacak şekilde. O gün futbol fanatikleri, topyekûn futbol denen din adına sekr (sarhoşluk) halini yaşadı. Sistem her zaman olduğu gibi bu çılgınlığa öncülük etti. Çünkü böyle bir ortamda toplumun sevk ve idaresi daha kolaydı. Ramazan ayında mesai saatini bir saat başlatmayı çok gören görenler, ilk defa bir maç için yarım gün tatil edildi. Ertesi gün milli takım kahraman bir ordu gibi karşılandı. Hatta o gün insanı utandıran, tüyleri diken diken eden bir olay yaşandı: genç bir kız yerlerde sürünerek kaleci Rüştü’nün ayaklarını öpüyordu. Bu manzara gerçekten utanç verici idi. Bir insanı tanrılaştıran bu manzara karşısında ızdırap duymamak mümkün değildi.
Konu geniş, anlatılacak çok şey var. Seviyesiz eleştirilerden, yanlış anlamalardan çekinerek yazımı bir ayet meali ile bitirmek istiyorum: “Böylece sizi vasat bir ümmet kıldık”
Başka bir konuda buluşuncaya dek hoşça kalın esen kalın sevgili okurlarım.
(*)Gençlik Hazinesi-Sait Çamlıca