Mardin’in tarihi dokusunu, farklı kültürlerin zenginliğini ve barışın ruhunu içinde barındıran Artuklu ilçesinin eş başkanı Mehmet Ali Amak ile Türkiye’nin önemli gündem maddelerinden biri olan “Terörsüz Türkiye” sürecini ve demokratikleşme yolculuğunu konuştuk.
Başkan Amak, Artuklu’nun sadece bir coğrafya değil, aynı zamanda barışın ve kardeşliğin yaşayan bir simgesi olduğunu vurguluyor. Bu özel röportajda, yerel yönetimlerin, gençlerin ve toplumun barış sürecindeki rolünü ve bu büyük dönüşümün getirebileceği umutları paylaşıyor.
Artuklu’da farklı kültürler bir arada yaşıyor. Sizce bu çeşitlilik barış için nasıl bir güç kaynağı olabilir?
Sizin de bildiğiniz gibi Artuklu ilçemiz; yüzyıllardır farklı dil, din ve kültürlerin bir arada yaşadığı kadim bir şehir olarak biliniyor. Gerek tarihi, gerek barındırdığı farklı kimlikler ve inançlar ile diller Artuklu ilçemizi Türkiye’nin hatta Dünyanın önemli kentleri arasında öne çıkarıyor. Belki Artuklu ismi ilçemiz için 2013 yılında çıkarılan Büyükşehir Yasası ile ortaya çıkan bir isim olarak görülebilir. Ancak bu ismin de tarihsel olarak önemini görüyoruz. Daha çok Mardin olarak bilinen ilçemizin bugün baktığımızda yüzlerce yıllık bu tarihi kendiliğinden oluşmadı. Tarih boyunca birçok savaşa tanıklık ettiği gibi birçok barışa da tanıklık etti bu kent. Ve her zaman da barışın kenti olma yolunda öne çıktı. Farklı kimliklerin bir arada yaşadığı şehrimizde tarihi boyunca bu kimlikler barış içinde yaşamayı önlerine hedef koydular. Aynı mahallede, aynı sokaklarda birbirinden farklı halklar, kendi inançları ve kendi dilleri ile yaşadılar. Kürtler, Araplar ve Süryaniler birbirine saygı duymanın da ötesinde birlikte yaşadı, birlikte üretti, acıyı da sevinci de birlikte yaşadılar. Bunun da ötesinde birbirlerinin dillerini öğrendiler konuştular. Hepimizin bugün en yakın aile dostları diğer kimliklerden biri oldu.
Bu nedenle Mardin için Artuklu için halklar mozaiği, dillerin ve dinlerin şehri kavramları kullanıldı, kullanılmaya devam ediyor. Bazıları bu çeşitlilik için “zenginlik” kavramını kullanıyor olabilir ama şunu belirtmek isterim ki, bu sadece zenginlik ile açıklanabilecek bir şey değil. Aksine bu biziz. Biz buyuz. Farklılıklarımız zenginlik değil, farklılıklarımız ile beraber hepimiz birer asli unsuruz. Mardin’in kendisi Artuklu’nun kendisiyiz.
Yukarıda da dediğim gibi çok sayıda savaşa şahitlik ettiği gibi çok önemli barışlara da şahitlik etmiş olan bu kent, bugün de dün olduğu gibi barış için önemli bir güç kaynağı olabilir. Tüm farklılıkları ile barışın lokomotifi olabilir. Sayın Abdullah Öcalan’ın ortaya koymuş olduğu “Barış ve Demokratik Toplum” sürecinin pilot merkezi olabilir. Farklı halklar, farklı inançlar ve farklı dillerin yaşadığı bu kent yaratılmak istenen demokratik toplumun merkez üssü, pilot bölgesi olabilir. Bunun için yeterli güce, yeterli donanıma ve yeterli çeşitliliğe sahip bir kent. Böylece burada oluşturulacak olan demokratik toplum modeli tüm Türkiye’de kalıcı barışa örnek model olabileceği gibi, bugün kardeş şehir Kudüs şahsında Filistin’e, Ortadoğu ve Afrika ülkelerine ve Avrupa’ya da model olabilir.
Belediye olarak halkımızın yaşamını iyileştirmek için hangi sosyal ve eğitim projelerini önemsiyorsunuz? Bunların barışa nasıl katkısı olur sizce?
Önceliğimizin vatandaşlarımızın yaşam kalitesini artırmak olduğunu söylemek isterim. Elbette ki; belediye olarak yol, alt yapı, temizlik, denetim faaliyetlerini yapmak birincil sorumluluğumuz. Ancak belediyelerin görevlerini sadece bunlarla sınırlı görmüyoruz. Belediyeler, vatandaşlarına sosyal sorumluluk projeleri ile destek sunmalı, ön açıcı çalışmalarda bulunmalı. Bugün bir kenti kadınlardan, gençlerden, çocuklardan bağımsız düşünmek o kentin en önemli dinamiklerini yok saymak anlamına geliyor. Partimizin yerel yönetimler politikasının bu konudaki tutumu çok nettir. Bu anlamda partimizin yerel yönetimler politikası bizim açımızdan yol göstericidir. Elbette ki, dayanışma merkezlerimizde kadınlara ve gençlere yönelik meslek edindirme kursları, çocuklarımıza yönelik ücretsiz etüt merkezleri, kitap kafeler ve kütüphaneler açıyoruz. Ancak bunun yanı sıra farklı politikalar ile de halklarımızın yaşamını iyileştirecek adımlar atmamız gerekiyor. Bu anlamda yerelden demokrasi ile halkımızı belediyemizin çalışmalarına, projelerine doğrudan dahil edecek çalışmaları hazırlıyoruz. Belediye Meclisinin yanı sıra süreç içinde oluşturulmasını hedeflediğimiz komünlerle halkı doğrudan çalışmaların bir parçası haline getirmeyi amaçlıyor, kooperatifçilik anlayışı ile istihdam alanları yaratılmasını amaçlıyoruz. Bunların dışında da çok sayıda plan ve projemiz partimizin yerel yönetimler politikası içinde yer alıyor. Bizler bunları bir an önce hayata geçirerek, halklarımızın yaşamını her alanda iyileştirmeyi istiyoruz. Şunu belirtmek isterim ki, bir insanda umut yaratmak, o insanı ayakta tutmanın başlıca unsurudur. Umudu olan insan, yaşamayı, üretmeyi, var etmeyi ister. Savaşa karşı çıkar. Barış ve demokrasi mücadelesinin bir neferi haline gelir. Daha kaliteli ve daha değerli yaşamak ister. Bunun için öncelik olmazsa olmaz umudu aşılamak. Biz projelerimiz ile bunu yapmaya çalışıyoruz.
Elbette ki, yetersiz olduğumuzun farkındayız. Ama bunun için mücadele ediyoruz. Bir ütopya gibi gelebilir ama öyle olmadığına inanıyoruz ve bunun için mücadele ediyoruz. Bu mücadele bizi barış mücadelesinde de var ediyor. Barış sadece istemekle oluşan bir şey değil. Bunun için zemin hazırlamak, insanları hazırlamak, insanları barışa ikna etmek, barışın kaliteli bir yaşamın olmazsa olmazı olduğunu gösterebilmek gerekiyor. Tüm bu projelerimizin temel hedefinde bu bulunuyor. Kaliteli yaşama sahip olan insan barışı kuran, barışı var eden, barışın öncüsü olan kişi olur.
Gençlerle ilgili en çok neye odaklanıyorsunuz? Onların geleceğe umutla bakması için neler yapmak gerek?
Gençler ile ilgili odaklandığımız en önemli nokta gençlerin kendilerini ifade edebilmelerinin, kendi yeteneklerine göre kendilerini toplumda var edebilmelerinin önünü açmak. Bugün bizler bu yaşımızda gençliğimizdeki enerjimizi arıyoruz. Aslında gözümüzün önünde duruyor ama bizlerin arayışı halen farklı yerlerde oluyor. Öncelikle aradığımız enerjinin yanımızdaki gençler olduğunun bilincine varmalıyız. Gençlerin geleceğe umutla bakabilmesinin en temel unsuru barış içinde yaşayan toplumun varlığı ile mümkündür. Aksi halde her gün çatışmaların olduğu, demokrasiden uzak toplumlarda gençliğin umudu da o çatışma ile sınırlı kalır, demokratik olabildiğimiz ölçüde sıkışıp kalır. Bizler geçmişten bu yana gençliğin toplumun öncüleri olduğunu dile getiriyoruz. Bu nedenle de gençlerin umudu, enerjisi ve fikirleri bizlere yol gösterici oluyor.
Belediyemiz bünyesinde gençlere dönük fikir kulüplerinin oluşturulması olmazsa olmazımızdır. Yine kültürel, sanatsal faaliyet atölyeleri, spor tesislerinin yanı sıra girişimcilik destekleri de gençler için yakın zamanda hayata geçirmeyi planladığımız projelerimizdir. En önemlisi de gençlerimizin bilimsel çalışmalara yönelmelerini destekleyen projeler ile Dünyadaki farklı örnekleri inceleme fırsatı sunmak, deneyimli isimlerle bir araya getirmek gibi projelerimiz bulunuyor. Bu anlamda bunların geçici değil, kalıcı olabilmesi için ne yapabiliriz bunun hesabını yapıyoruz. Bir defaya mahsus, yapmış olmak için yapmaktan ise bunu gençlerin rutin bir faaliyeti haline getirmeye dönük planlamalarımızı sürdürüyoruz. Böyle bir gençliğin savaşla, şiddetle, silahla ilişkisi kalmaz. Böyle bir gençlik barışın öncüsü, barışın yürütücü gücü olur. Böyle bir gençlik geleceğe umutla bakar, geleceğe umut aşılar.
PKK’nın silah bırakma sürecini nasıl değerlendiriyorsunuz? Bu adım bölgedeki günlük hayatı nasıl etkiler sizce?
PKK’nin silahsızlanma süreci elbette ki, sadece bölgemiz açısından değil, dünya açısından önemli bir adım. PKK’nin silahsızlanması Türkiye ve Ortadoğu için önemli gelişmelerin yaşanacağı bir süreç olacak. Şüphesiz yeni bir süreç derken, yeni bir mücadeleden de bahsedebiliriz. Nedir bu yeni mücadele? Demokratikleşme. Türkiye’nin demokratikleşmesi, Ortadoğu’nun demokratik zeminde siyasetin merkezi haline gelmesi. Hükümet bu olayı “terörün sona ermesi” şeklinde ele alabilir. Bu hükümetin kendi tercihidir. Ancak bu sürecin ele alınış biçimi demokratikleşme ve daha fazla özgürlükler şeklinde ele alınmalıdır. Ancak böyle olduğu zaman silahların susması, insanların konuşmasının önünü açabilir. Ancak böyle olduğu zaman şiddetin sona ermesi yeni bir süreci başlatabilir. Aksi şekilde ele alınırsa, evet bugün silah susar ama insanlar konuşamaz hale gelir. Şiddet biter ama eski hamam eski tas misali bir süreç devam eder. Bu da beraberinde diktatörlüğü ve tabi diktatörlüğe karşı yeni şiddet aygıtlarını yaratır. Bu nedenle bu sürece yaklaşım demokratikleşme ve daha fazla özgürlük yaratma temelinde olmalıdır.
47 yıldır hatta 100 yıldır sürdürülen politikalar sonucunda büyük acılar yaşadık. Bakın Mardin’e komşularımız kimlerdi, şimdi kimler kaldı? Nerede o eski komşularımız? Neden gittiler? Bunların hepsini sorgulamak gerekiyor. Tabi ki; bugün çatışma ortamı ortadan kalktığında, refah ve huzur süreci başladığında, bu beraberinde ekonomik refahı da getirecek. Turizm gelişecek, çiftçilerin üretimleri çeşitlenecek, sanayide üretim artacak, bölgesel bir etki alanı yaratılacak. Mardin’in çiftçisi Akdeniz’in Karadeniz’in, Ege’nin tarım arazilerinde ırgat olarak çalışmak yerine kendi arazisini ekecek, biçecek. Gençlerimiz İstanbul’a, Avrupa’ya göç etmek yerine kendi toprağında kendi kimliği, kendi dili, kendi kültürü ve kendi ailesi ile birlikte yaşayacak. Kendisi için üretecek, insanlığa fayda sağlayacak. Bakın bir örnek vereyim; bugün Küba’ya dönüp bakalım. Küba gibi küçük bir devlet kendi ülkesinde halkına bedava sağlık hizmeti sunuyor, bir de dünyanın her tarafında ücretsiz sağlık hizmeti sunan doktorları, hekimleri bulunuyor. Bugün Afrika ülkelerinde, Filistin’de mazlumların olduğu her yerde bir doktorları var. Neden Mardin’in gençleri de bu şekilde olmasın!
Barışın kalıcı olması için yerel yönetimler ve sivil toplum birlikte nasıl hareket etmeli? Sizce en etkili yol nedir?
Elbette ki; barışı, bu süreci ne sadece hükümetin ne de sadece örgütün insafına bırakamayız. Şu an için izlediğimiz kadarıyla önemli adımlar atılıyor ve taraflar bir irade ortaya koyuyor. Ancak toplumun tüm kesimlerinin bu sürece dahil olması gerekiyor. Toplumun ezici çoğunluğunun sürece dahil olmasında elbette ki, yerel yönetimler etkili olabilir. Sivil toplum örgütleri burada olmazsa olmaz. En büyük yük onların ve yerel yönetimlerin üzerine düşüyor. Toplumu sürece hazırlamak zorundalar. Partimizin politikası kapsamında komünlerin oluşturulması ve bu komünler üzerinden halkın sürece katılımının sağlanması gerekiyor. Burada Sayın Öcalan’ın da işaret ettiği gibi belediyeler önemli görev üstlenebilir. Belediyeler sürecin halka anlatılması, halkın sürece dahil edilebilmesi, meclislerin oluşturularak, süreci ileriye taşımasında önemli bir rol üstlenebilir. Tabi, bunun için hükümetin de yasal zemini oluşturması ve belediyeleri bu konuda güçlendirmesi gerekiyor. Belediyelerin yerel halkla olan ilişkilerinin süreci destekleyen yerde durması bence gayet etkili bir yol-yöntem olacaktır.
Terörsüz bir Türkiye için hepimizin yapması gereken en önemli şey nedir sizce? Kendi düşüncelerinizi bizimle paylaşır mısınız?
Açıkçası sorunuzda bahsettiğiniz “Terörsüz Türkiye” kavramına dikkat çekmek isterim. Kullanılan dil açısından bakıldığında “Terörsüz Türkiye” gibi bir kavram kullanılması süreci destekleyen bir dil olmayacaktır. Bu kavram yerine “Demokratik Türkiye” kavramının kullanılmasının daha doğru olacağını düşünüyorum. Eğer bir değişim istiyorsak, bir değişimden bahsediyorsak, öncelikle bu değişime dilden başlamak gerektiğini söylemek mümkün. Bu nedenle önce dili değiştireceğiz. Sürece “terör” kavramı üzerinden bakmamamız gerektiğini kabul edeceğiz. Bunu yapabildiğimiz ölçüde süreci başarıya ulaştırabiliriz. Bu nedenle diyorum ki, “Terörsüz Türkiye” kavramı yerine hükümetin önce “Demokratik Türkiye” kavramını koyması en önemli adımlardan biri olacaktır. Bunu yapabildiğimiz ölçüde bu süreçte ilerleyebiliriz. Toplumsal adaleti sağlamalı, barışı yaparken, eşitlerin hukukunu işletmeliyiz. Hukukun eşitlenmediği bir yerde barışı tesis etmek zor olacaktır. Bu nedenle dilde değişim olmazsa olmazımıdır. Bu anlamda son günlerde bazı gelişmeler olduğunu görüyoruz. Bunların daha da ileriye taşınacağını umut erdiyoruz. Şahsım açısından bu sürecin tüm Türkiye ve Ortadoğu başta olmak üzere tüm halklara barış ve umudu aşılamasını diliyorum.
Son olarak, Mardin ve Artuklu uzun yıllardır barışın ve kardeşliğin şehri olarak anılıyor. Sizce bu güçlü kimlik, hem Türkiye hem de dünya için barışın öncüsü olma anlamında ne ifade ediyor?
Aslında bu sorunuza ilk soruda kısmen cevap verdiğimi düşünüyorum. Ama şunu söylemek gerekirse, barışın merkezi olmak, barışı doğuran olmak, barışı inşa eden olmak Mardin’e yakışacaktır. Mardin kendi başına bir kent değil. Bakın Mardin’in tarihi şehrine. Her bir köyüne. Her bir mahallesine. Evinizin penceresinden, balkondan, çatıdan izlediğiniz bir şehir değil sadece. Tüm Mezopotamya’yı, farklı kimliklerin sıra sıra ışıklar halinde oluşturduğu köyleri görürsünüz. Arkaya dönüp baktığınızsa kaleyi, kalenin arkasında boylu boyunca uzanan tepeler, meşe ormanlarını ve nicesini. Sırtını bir yere dayanamıştır birçok şehir gibi. Mardin’in sırtı da göğsü de şehirleri, ovaları, köyleri kucaklamıştır. Halkları kucaklamış, halkların barındığı merkez olmuştur. Bundan dolayıdır ki, yıllardır hep barış içinde yaşamıştır. Bu nedenle barışın öncüsü olmayı bir kenara bırakalım, demin dediğim gibi barışı doğurandır Mardin. İnanıyorum ki, bu süreçte de doğurduğu barışı inşa edecek, kalıcı hale getirerek, Mardin’in yüzyıllardır ayakta kalan tarihi yapıları gibi dimdik ayakta tutacaktır.
Artuklu Belediye Eş Başkanı Mehmet Ali Amak’ın da ifade ettiği gibi, barış yalnızca çatışmaların sona ermesi değil; demokrasi, eşitlik ve umut dolu bir geleceğin inşasıdır. Tarihi boyunca farklılıklarıyla birlikte yaşamayı başarmış olan Artuklu, bugün Türkiye’nin ve bölgenin barışa açılan kapısı olma yolunda önemli bir rol üstlenmektedir. Bu süreçte yerel yönetimler, sivil toplum ve halkın dayanışması, kalıcı barışın temel taşlarını oluşturacaktır.
