Geçtiğimiz yıl yaşanan kuş gribi nedeniyle sofralık yumurta ihracatına getirilen kayıtlı ticaret, izin ve kota uygulamaları, Mardin’de ihracata yönelik üretim yapan firmaları olumsuz etkilemeye devam ediyor.
İhracattaki daralma nedeniyle birçok firma yurt dışı anlaşmalarını kaybederken, iç piyasada fiyatların düşmesiyle birlikte kapasite azaltma ve yatırım erteleme yoluna gidiyor.
Kuş Gribi Sonrası Getirilen Kısıtlamalar Sürdürülüyor
Geçtiğimiz yıl mayıs ayında dünya genelinde etkili olan kuş gribi salgını sonrası, yumurta arzında yaşanabilecek düşüş ve buna bağlı fiyat artışlarını önlemek amacıyla sofralık yumurta ihracatına kısıtlamalar getirilmişti. Ancak aradan geçen sürede üretim artmasına rağmen ihracat sınırlamalarının devam etmesi, Mardin’deki üreticiler açısından ciddi sorunlara yol açtı.
İhracat Kotaları İç Piyasada Fiyatları Düşürdü
Ürün arzındaki artışa karşın ihracat kanallarının kapalı kalması, yurt içi piyasalarda fiyatların düşmesine neden oldu. Kota sınırlamaları nedeniyle dış pazarlara erişemeyen firmalar, maliyetine satış yapmak zorunda kalırken, sektör genelinde kapasite artışı yatırımları durduruldu.
Mardin’de Yeni Yatırımlar Rafa Kalktı
Son yıllarda hayata geçirilen 10 modern yumurta üretim tesisi ile sektörde önemli bir üretim merkezi olma yolunda ilerleyen Mardin’de, ihracat kısıtlamaları nedeniyle yeni tesis yatırımları askıya alındı. Boş kümeslerin artmasına rağmen firmalar, ticari belirsizlik nedeniyle damızlık hayvan yatırımlarını erteledi.
Hatip Çelik’ten Kısıtlamaların Kaldırılması Çağrısı
Mardin Ticaret ve Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı Hatip Çelik, sofralık yumurta ihracatına yönelik kısıtlamaların bir an önce kaldırılması gerektiğini vurguladı. Çelik, uygulamanın gıda enflasyonunu dengeleme amacıyla hayata geçirildiğini ancak mevcut koşullarda üreticiler açısından sürdürülemez hale geldiğini ifade etti.
“Üç Kıtaya İhracat Yapan Firmalarımız Sözleşmelerini Kaybediyor”
Hatip Çelik açıklamasında şu ifadelere yer verdi: “Yaklaşık üç kıtaya yumurta ihraç eden firmalarımız, Dubai başta olmak üzere Orta Doğu ve Afrika’daki sözleşmelerini bir bir kaybediyor. Getirilen kotalar ihracat kanallarımızda daralma yaratırken, iç piyasada ürün fazlası ile karşı karşıya kalan sektörümüz bugün neredeyse maliyetine ticaret yapıyor. Sektörümüzün sürdürülebilir büyümesi için ihracat kısıtlamalarının kaldırılmasını bekliyoruz.”
“Sınır İllerinin Özel İhracat Koşulları Dikkate Alınmalı”
Mardin’de yumurta çiftliklerinin sayısının son 5 yılda hızla arttığını belirten Çelik, üreticilerin iç piyasa fiyat istikrarına önem verdiğini ancak ihracatın tamamen kısıtlanması yerine öngörülebilir ve sürdürülebilir bir ihracat modeli talep ettiklerini dile getirdi.
Kayıtlı ihracat uygulamasının bürokratik süreçleri uzattığını belirten Çelik, “Uygulanan kotalar firmalarımızın uluslararası alıcılar nezdinde güven kaybına yol açıyor. Ticaret Bakanlığı başta olmak üzere ilgili kurumların, Mardin gibi üretim üssü olma yolunda ilerleyen sınır illerinin özel koşullarını dikkate almasını talep ediyoruz” dedi.
Üretim Rakamları Geriliyor
Hatip Çelik, Mardin’de büyük ölçekli 10 yumurta çiftliği bulunduğunu belirterek şu verileri paylaştı:
Günlük yumurta üretim kapasitesi 1 milyon adede kadar geriledi
Aktif kanatlı hayvan sayısı yüzde 16 azaldı
2024’te 2 milyon 887 bin 696 olan kanatlı hayvan sayısı, 2025’te 2 milyon 425 bin 177’ye düştü
DFİF Muafiyeti Avantaj Sağladı, Ancak Yetersiz Kaldı
Ticaret Bakanlığı’nın temmuz ayında yaptığı düzenleme ile sofralık yumurta ihracatında uygulanan DFİF kesintisine getirilen muafiyetlerin ihracatçılar için önemli bir avantaj sağladığını belirten Çelik, buna rağmen kayıtlı ticaret ve izin süreçlerinin devam etmesi nedeniyle temel sorunun çözülemediğini vurguladı.
“Kısıtlamalar Kırsal Kalkınmayı Yavaşlatıyor”
Yaşanan sürecin yalnızca yumurta üreticilerini değil, Mardin’deki istihdamı ve tarıma dayalı sanayi ekosistemini de olumsuz etkilediğine dikkat çeken Çelik, şunları söyledi: “Yumurta çiftlikleri yem üreticilerinden nakliyecilere, ambalaj tesislerinden veteriner hizmetlerine kadar geniş bir ekosistemi ayakta tutuyor. Üretimde yaşanan her daralma, doğrudan istihdam kaybına ve kırsalda gelir azalmasına yol açıyor. Mevcut belirsizlik devam ederse, Mardin’de son yıllarda oluşturulan tarımsal üretim altyapısının zarar görmesinden endişe ediyoruz.” dedi.