Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde altı ilde elektrik dağıtım hizmeti sunan Dicle Elektrik, özellikle Şanlıurfa başta olmak üzere bölgede kaçak elektrikle yapılan tarımsal sulamanın ulaştığı boyuta dikkat çekti. Şirket, yasak olmasına rağmen ekimi sürdürülen mısır gibi yüksek su tüketen ürünlerin yer altı sularıyla ve çoğunlukla kaçak elektrik kullanılarak sulandığını, bunun hem enerji altyapısını hem de stratejik su kaynaklarını tehdit ettiğini açıkladı.
Yeraltı Suları 900 Metreden Çekiliyor
Yapılan saha gözlemlerine göre, özellikle Harran ve Akçakale hattında 850–900 metre derinliğe ulaşan kuyulardan yer altı suları motopomplarla çekiliyor. Bu işlemlerde yoğun şekilde kaçak elektrik kullanıldığı belirtiliyor.
Vahşi (salma) sulama yöntemiyle tarlalara verilen suyun önemli bir kısmı bitki tarafından kullanılmadan drenaj kanalları aracılığıyla toplanıyor ve sınır hattından Türkiye dışına akıyor. Suya en fazla ihtiyaç duyulan bir dönemde yeraltı rezervlerinin kontrolsüz biçimde tüketilmesi ve ekonomik fayda sağlanmadan sınır ötesine yönelmesi, uzmanlar tarafından “ülke kaynaklarının kaybı” olarak değerlendiriliyor.
2025’te Kaçağın Ekonomiye Maliyeti 15 Milyar TL
Kaçak elektrikle çalışan sulama sistemlerinin ülke ekonomisine maliyetinin yalnızca 2025 yılı için 15 milyar TL olduğu açıklandı.
Dicle Elektrik Genel Müdürü Yaşar Arvas, hizmet verilen illerde tarımsal sulamada yıllık toplam 8,5 milyar kWh elektrik tüketildiğini, bunun yaklaşık 5 milyar kWh’lik kısmının kaçak kullanım olduğunu belirtti. Bu miktarın, Türkiye genelinde tarımsal sulama için kullanılan toplam elektriğin yaklaşık üçte birine denk geldiğini ifade etti.
Kaçak Kullanımda Şanlıurfa ve Mardin İlk Sırada
Arvas, tarımsal sulamadaki kaçak enerji kullanımında özellikle Şanlıurfa ve Mardin illerinin başı çektiğini söyledi. Şanlıurfa’nın Siverek ve Viranşehir ilçelerindeki bazı bölgelerde kaçak oranlarının yüzde 98’e kadar ulaştığına dikkat çekti.
Arvas açıklamasında şu ifadelere yer verdi: “Hizmet bölgemizde tarımsal sulama eski usullerle yapılıyor. Çoğunlukla salma sulama dediğimiz vahşi sulama yöntemi kullanılıyor. Buna ek olarak, ekimi yasak olan mısır gibi bitkiler de yetiştiriliyor. Sulama imkânlarının kısıtlı olması nedeniyle ihtiyaç yer altı sularından karşılanmaya çalışılıyor ve bu süreçte yoğun kaçak elektrik kullanılıyor. Uzun süredir bu tablonun sürdürülemez olduğunu ifade ediyoruz. Bölgenin tarımsal su sorununun acilen çözülmesi gerekiyor. Bu durum hem kaliteli enerji arzını tehdit ediyor hem de ekolojik tahribatı geri dönülemez bir noktaya taşıyor.”
Harran Ovası’nda Obruk Tehlikesi
Aşırı ve kontrolsüz yer altı su çekimi nedeniyle Harran Ovası’nda yaklaşık 15 metre derinliğe ulaşan obrukların oluştuğu gözlemleniyor. Uzmanlar, yer altı su seviyesindeki hızlı düşüşün toprak yapısını zayıflattığını ve çökme riskini artırdığını belirtiyor.
Öte yandan, yasak olmasına rağmen ikinci ürün olarak ekilen mısırın toprağın çoraklaşmasına yol açtığı, uzun vadede tarımsal verimliliği düşürdüğü ifade ediliyor. Yüksek su tüketimi ve bilinçsiz sulama uygulamaları, hem su kaynaklarının tükenmesine hem de toprak kalitesinin bozulmasına neden oluyor.
Sürdürülebilirlik İçin Acil Önlem Çağrısı
Dicle Elektrik, kaçak enerji kullanımının önlenmesi, modern sulama tekniklerinin yaygınlaştırılması ve yer altı su kaynaklarının korunması için kamu kurumları, çiftçiler ve ilgili paydaşların iş birliği içinde hareket etmesi gerektiğini vurguladı.
Aksi halde, hem bölgedeki enerji arz güvenliğinin hem de stratejik öneme sahip su rezervlerinin ciddi risk altında kalacağına dikkat çekiliyor.