
Yaşadığımız toplumda doğal olarak sayılmak yani saygın bir kişi olmak isteriz ama bu sadece istemekle olmuyor. Bunun için yerine getirmemiz gereken bazı temel kuralları olduğunu da unutmamalıyız. Zira bunun için en başta; toplumun kurallarına uymamız, yani toplumun ayıp, yasak ve günah saydığı kötülüklerden uzak durmak suretiyle başkalarını saymamız gerekir. Öyle ya! Sayılmanın bir koşulu da başkalarını saymaktır. Bu da hiç şüphe yok ki; kişinin aldığı aile terbiyesi, edindiği bilgi, iyi niyet, anlayış ve bunların doğurduğu görgü kapasitesiyle ilgilidir.
Bizden yaşça, makamca büyük veya maddi açıdan daha varlıklı olanları saymayı âdeta kural haline getirmişiz. Oysa bunların yanında, tanıdık olsun veya olmasın, yaşıtımız, küçüğümüz, üstümüz, astımız, yanımızda veya emrimizde çalışanımız, müşterimiz ve kısacası her insanı, önce insan olduğu için saymak esastır.
Biz, ancak başkalarını saydıkça yüceliriz; daha bir saygınlık kazanırız. Görülüyor ki başkalarını saydığımız oranda sayılırız. Bu sayede kazandığımız saygınlık da gerçek ve kalıcı bir saygınlıktır. Çünkü bu tür saygınlık, makamımıza, maddi varlığımıza veya herhangi bir çıkara dayanmamaktadır. Bu, ektiklerimizi biçme olayından başka bir şey değildir. Yani başka bir deyişle; bunların hepsi, kumbaramıza atıp biriktirdiklerimizdir.
Bu olgunluğa erişen bir insan, artık erdemli insandır. Böyle kişi; insanı saymanın dışında hayvanlara, bitkilere yani diğer canlılara da saygısını sunmaya başlar. Örneğin; günlük iaşesini çöplüklerde arayan veya bir kenarda suyunu içmekte olan hayvanları ürkütmemek için yolunu değiştirmekten tutun da ağaç ve yeşilliğin yaşaması ve korunması adına yani başka bir deyişle hayvan ve bitki âleminin de her türlü hakkını gözetmeye kadar tabii. Belki size ilginç gelecektir ama işini gören her türlü araç, gereç, malzeme, makine, alet ve edevatı hor kullanmamak ve bakımlarını yapmak suretiyle, ayrıca cansız varlıklara da saygı göstermeye başlar. Nitekim bu cansız varlıklar da işini kolaylaştırmak suretiyle bir yerde insana olan saygılarını iade edip böylece karşılığını sunarlar.
Sonuç olarak yinelemek gerekirse, bizden yaşça, makamca büyük veya maddi açıdan daha varlıklı olanları saymanın yanında; tüm doğayı ve onu oluşturan canlı, cansız tüm etmenleri saymak aslında yaratılmışların en mükemmeli olmamızın da bir gereğidir.