Bizler, mülkün mutlak sahibi değil, sadece o mülkün bu dünyadaki
geçici emanetçileriyiz. İnsan, avucunda tuttuğu dünyanın mutlak
hakimi olduğu zannıyla yaşar; oysa tuttuğumuz her imkân,
parmaklarımızın arasından süzülüp gidecek olan birer gölgedir.
Ramazan ayı, bize sadece açlığı değil, asıl “ait olmayışı” öğretmek
için gelir. Bizler, rızkın yaratıcısı değil, ilahi bir sevkiyatın sadece
geçici emanetçileriyiz. Sahip olduğumuzu sandığımız her zenginliğin
orta yerinde, aslında bize ait olmayan, bir başkasının mahzun yüreği
için oraya bırakılmış “kutsal bir pay” saklıdır. Elimizdeki imkân,
bizim maharetimiz değil, bir başkasının rızkının bizde bekletilen
emanetidir.
“Bir Lütuf Değil, Bir Borç Ödeme”
Rabbimiz, Zâriyât Suresi 19. ayetinde müminlerin kalbini
ferahlatırken aynı zamanda omuzlarına büyük bir sorumluluk yükler:
“Onların mallarında, muhtaç ve mahrumlar için bir hak vardır.”
Müfessirlerin bizlere ulaştırdığı o ince manaya göre; verdiğimiz şey
bizim fazlalığımız değil, Allah’ın o ihtiyaç sahibi için bizim kesemize
emaneten koyduğu “onun öz payıdır”. Dolayısıyla infak ettiğimizde
aslında birine lütufta bulunmuyor, bir iyilik borçlanmıyoruz; sadece
vadesi gelmiş bir emaneti sahibine iade etmenin mahcubiyetini
yaşıyoruz. Bu bilinç yerleştiğinde infak, vereni “ben verdim”
kibrinden arındırıp hiçe indirgerken; alanı ise “el açtım” ezikliğinden
kurtarıp izzetini korur. Veren, borcunu ödeyenin hafifliğini; alan ise
hakkını almanın vakarını yaşar.
Verirken Haddini Bilmek: Asıl Muhtaç Olan Verendir
İnfakın en zor ama en asil makamı, verirken muhatabın onurunu kendi
onurumuzdan üstün tutmak, o gönlü bir mabet gibi görebilmektir.
Rabbimiz; “Sadakalarınızı başa kakmak ve gönül kırmak suretiyle
boşa çıkarmayın” (Bakara, 264) buyururken, sadece bir ahlak kuralı
koymaz; ilahi bir adaleti tesis eder. Burada sarsıcı ve nefsi terbiye
eden bir hakikat gizlidir: Biz onlara fani bir dünya rızkı verirken, onlar
sabırları ve dualarıyla bize baki bir ahiret rızkı verirler. Biz onların
maddi bir boşluğunu bir süreliğine doldururken, onlar bizim manevi
boşluğumuzu, bencilliğimizi ve birikmiş günahlarımızı temizlerler.
Bu sebeple, asıl muhtaç olan, ulaştıracağı bir eli, arınmasına vesile
olacak bir gönlü arayan “veren” kişidir. Yardım etmek, bir insanın
hayatına hükmetme, onun kararlarına ortak olma hakkı vermez. Yersiz
nasihatler, “şöyle yap, böyle harca” gibi buyurgan tavırlar, aslında o
kişinin mahrumiyetini yüzüne vurmak ve onu yoksulluğuyla terbiye
etmeye kalkışmaktır. Unutulmamalıdır ki; biz o kişiye sadece bir
lokma değil, bir haysiyet borçluyuz. İhtiyaç sahibine hayat dersi
vermeye kalkmak, rızkın asıl sahibine karşı haddi aşmaktır. Gerçek
mümin, emaneti ulaştırmanın mahcubiyetiyle geri çekilir. Çünkü bilir
ki; asıl olan veren el değil, o eli kabul ederek bizi bir yükten kurtaran,
hanemize bereket, ruhumuza şifa olan o “mübarek gönül”dür.
Bereketin Keskin Matematiği: Eksilten Değil, Katlayan Çarpım
İnsan, nefsinin dar kalıplarıyla baktığında verdikçe azalacağını,
eksileceğini zanneder; bu, dünyanın sığ ve rasyonalist mantığıdır.
Oysa Kur’an-ı Kerim bizlere dünyevi hesapları altüst eden, akıl
sınırlarını zorlayan bir “ilahi matematik” sunar. Bu manevi denklemde
bir çıkmaz, bin çoğalır; bir azalır, bin bereketlenir. Rabbimiz Bakara
Suresi 261. ayette bu durumu muazzam bir benzetmeyle zihinlerimize
nakşeder: “Allah yolunda mallarını harcayanların durumu, her
başağında yüz tane olmak üzere yedi başak veren bir tanenin durumu
gibidir.” Bu, basit bir toplama veya çıkarma işlemi değil, sonsuz bir
rahmet çarpanıdır. Toprak nasıl kendisine emanet edilen tek bir
tohumu bağrında büyüterek yüzlerce meyve olarak geri veriyorsa,
Allah yolunda samimiyetle verilenler de rızkı daraltmaz; aksine malın
üzerindeki kiri (zekât ve sadakayı) ayıklayarak kalanı manevi bir
zırhla koruma altına alır. Vermek, rızkın en sağlam sigortasıdır.
Elimizde tuttuğumuz her haksız kuruş veya verilmemiş hak, mülkün
üzerinde bir zehir etkisi yaparken; infak edilen her kuruş rızkı kuşatan
aşılmaz bir kalkan olur. İlahi matematiğin sarsılmaz kuralı şudur:
Verdikçe azalan sadece nefsin kibri ve hırsıdır; artan ise hem bu
dünyadaki huzur hem de ebediyet yurdundaki silinmez
sermayemizdir.
Sessiz Çığlıkların Peşine Düşmek
Ayette geçen “mahrum” ifadesi, o kadar vakur, o kadar asil bir grubu
anlatır ki; onlar iffetlerinden ve hayalarından dolayı dillerini bir şeye
alıştırmaz, kimseden bir şey isteyemezler. Bakara Suresi 273. ayette
buyurulduğu gibi; “Onları simalarından tanırsınız.” İşte gerçek hizmet
ve gerçek “infak sanatı”, sadece kapımıza gelene ya da görünür olana
el uzatmak değildir. Asıl maharet; perdeleri kapalı, dertleri içine
gömülü, iffetiyle yoksulluğunu gizleyen ve sessizce Rabbi’nden
gelecek nasibi bekleyen o mahzun kalplerin izini sürmektir. Bu, bir
“gönül işçiliği” ve derin bir feraset gerektirir. Gerçek yardım, ihtiyaç
sahibini arayıp bulmanın yorgunluğunu, verme sevincinden daha
üstün tutmaktır.
Sonuç: Avuçta Kalan Tek Hakikat
Kıymetli okurlar…
Güneş batar, sofralar toplanır ve nihayetinde bu dünya sürgünü bir
nefes gibi tükenir. O büyük hesap günü geldiğinde, ardımızda
bıraktığımız kasaların ve biriktirdiğimiz rakamların hiçbir hükmü
kalmayacak. Mizan kurulduğunda bize kaç saray diktiğimiz değil, kaç
gönlü yıkılmaktan kurtardığımız sorulacak. “Sana emanet ettiğim o
mahzun kulun rızkını, onun izzetini kendi kibrine kurban etmeden,
tam vaktinde yerine ulaştırdın mı?” suali yankılandığında, tek
sığınağımız o sessizce uzatılmış eller olacaktır. Gün biter, mevsimler
döner, ömür bir nefes gibi geçer ve nihayetinde elimizde kalan tek
şey, bir başkasının avucuna incitmeden, gözyaşını silerek
bıraktığımızdır.
Gelin, bu Ramazan’da sofralarımıza sadece ekmeğimizi değil,
edebimizi ve inceliğimizi de ortak edelim. Unutmayalım ki; biz
ihtiyaç sahibine bir lokma götürürken, aslında o bizim ebedi
kurtuluşumuza hamallık etmektedir. Asıl zenginlik, bir insanın
haysiyetini koruyarak yüzünde bıraktığımız o mutmain tebessümdür.
Biz onları doyurduğumuzu sanırken, aslında onların dualarıyla kendi
ruhumuzu doyurduğumuzu, kendi kurtuluşumuza köprü kurduğumuzu
asla unutmayalım. Yol bittiğinde elimizde kalacak olan, sadece
başkasının avucuna incitmeden bıraktığımız o samimi paydır.
Bir yetimin gözündeki o saf parıltı, bir yaşlının mahcup olmadan,
gönül ferahlığıyla ettiği o gizli dua, bizim bu dünyadaki en büyük ve
tek gerçek kazancımız olsun.
Duamız Odur Ki;
“Rabbimiz! Bizleri rızkın sahibi değil, emanetin sadık ve mahcup
taşıyıcıları eyle. Ellerimizi, bir gönlü inciterek değil, bir haysiyeti
ayağa kaldırarak uzatmayı bizlere nasip et. Verdiklerimizi bir lütuf
değil, vadesi gelmiş bir borcun iadesi sayacak bir şuur lütfet.
Bizi, verdiğinde kibre kapılanlardan değil; bir mahzun kalbin duasında
yer bulduğu için şükredenlerden eyle. İnfakımızı rızkımızın bereketi,
ruhumuzun şifası ve ahiretimizin sarsılmaz köprüsü kıl.
Avuçlarımızda biriktirdiklerimizle değil, başkasının avucuna
incitmeden bıraktıklarımızla huzuruna varmayı bizlere nasip eyle.”
Âmin.